Prinsjesdag 2027: van repareren naar voorkomen op de arbeidsmarkt

Met Prinsjesdag presenteerde het kabinet de plannen voor 2027. Eén lijn loopt door bijna alle voorstellen heen: Nederland heeft meer mensen nodig op de arbeidsmarkt. Tegelijk kunnen nog te veel mensen niet, onvoldoende of niet duurzaam meedoen. Vergrijzing, personeelstekorten en oplopende uitgaven aan zorg en sociale zekerheid maken de vraag hoe we het beschikbare talent beter benutten steeds dringender.

Meer mensen laten deelnemen én aan het werk houden

Het kabinet noemt een hogere arbeidsparticipatie een voorwaarde voor economische groei. Dat gaat niet alleen over mensen die nu nog niet werken. Minstens zo belangrijk: voorkomen dat werkenden uitvallen, en mensen ondersteunen die na ziekte, werkloosheid of een periode buiten de arbeidsmarkt weer aan de slag willen.

Re-integratie, jobcoaching, loopbaanbegeleiding, preventie en duurzame inzetbaarheid zijn precies dat: het werkterrein van OVAL-leden. Ze zorgen dat mensen kunnen deelnemen, zich kunnen ontwikkelen en hun plek op de arbeidsmarkt kunnen behouden. Dat geldt evengoed voor mensen voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is. In een krappe arbeidsmarkt kan Nederland zich niet veroorloven talent langs de kant te laten staan.

Sociale zekerheid blijft in beweging

Een aantal eerder aangekondigde ingrepen wordt uitgesteld of opnieuw bekeken. De voorgenomen verlaging van het maximumdagloon gaat niet door. Wijzigingen in onder meer de WW zijn uitgesteld.

Dat schept ruimte voor het gesprek tussen werkgevers, werknemers en overheid over hoe het stelsel van sociale zekerheid eruit moet zien. Dat gesprek gaat wat OVAL betreft niet alleen over uitkeringen en regels. Minstens zo belangrijk: wat hebben mensen nodig om te kunnen blijven deelnemen aan werk? Preventie, werkbehoud, ontwikkeling, begeleiding en re-integratie horen daar nadrukkelijk bij.

OVAL-leden zien dagelijks wat mensen en werkgevers nodig hebben, en waar regels, systemen of bestaande werkwijzen juist in de weg zitten.

Van repareren naar voorkomen

De druk op de WIA en op de uitvoeringscapaciteit van UWV blijft groot. Dat maakt opnieuw zichtbaar dat het niet alleen gaat om wat er gebeurt nadat iemand langdurig is uitgevallen. De winst zit aan de voorkant: eerder signaleren dat iemand dreigt vast te lopen, investeren in werkvermogen, tijdig begeleiden bij gezondheidsproblemen en mensen de ruimte geven zich te blijven ontwikkelen tijdens hun loopbaan.

Het kabinet probeert dat ook fiscaal te stimuleren. De vrije ruimte binnen de werkkostenregeling wordt verruimd en de arbeidskorting gaat omhoog. Voor werkgevers betekent dit dat preventie en duurzame inzetbaarheid steeds minder los staan van goed werkgeverschap. In een krappe arbeidsmarkt is het niet genoeg om mensen te vinden; organisaties moeten ze ook behouden en ruimte geven om te groeien. Gezondheid, werkplezier, ontwikkeling, werkvermogen en perspectief worden zo onderdeel van wat een goede werkgever doet — en dat raakt direct aan de dienstverlening van veel OVAL-leden.

Van onbenut talent naar kansen

Arbeidsparticipatie gaat over meer dan het behoud van mensen die al werken. Nederland telt nog altijd een grote groep mensen die wil en kan bijdragen, maar niet of onvoldoende aan bod komt.

Een inclusieve arbeidsmarkt vraagt om aandacht voor wat mensen wél kunnen, welke ondersteuning nodig is en hoe werk daarop kan aansluiten. Niet de regeling of de beperking hoort centraal te staan, maar de mogelijkheden van mensen om mee te doen. Dat vraagt om goede begeleiding. Het vraagt ook om werkgevers die bereid en in staat zijn anders naar talent te kijken.

Wat betekent dit voor OVAL?

Prinsjesdag levert geen compleet nieuw arbeidsmarktbeleid op. De grote opgaven zijn opvallend constant: meer mensen laten deelnemen, uitval voorkomen, mensen na ziekte of werkloosheid weer perspectief bieden, en zorgen dat medewerkers gezond en productief kunnen blijven werken. Wel worden die opgaven met het jaar urgenter.

Voor OVAL betekent dit dat we in het debat actief blijven. Dat gaat over re-integratie nadat iemand is uitgevallen. Het gaat evengoed over preventie, werkvermogen, ontwikkeling, inclusie en goed werkgeverschap.

Onze leden hebben dagelijks contact met werkgevers en werkenden. Zij zien waar mensen vastlopen, welke ondersteuning werkt en wat werkgevers nodig hebben om mensen duurzaam aan het werk te krijgen en te houden. Die praktijkkennis hoort aan tafel bij het maken van arbeidsmarktbeleid.

De uitdagingen op de arbeidsmarkt vragen om meer dan aanpassingen in uitkeringen of fiscale regelingen. De sleutel ligt in het beter benutten van talent, het voorkomen van uitval en het creëren van kansen voor mensen die nu nog onvoldoende deelnemen aan werk. OVAL-leden dragen daar dagelijks aan bij, met duurzame inzetbaarheid, ontwikkeling, werkbehoud, re-integratie en participatie.